De meeste dieren hebben geen grootouders, maar olifanten wel. En wat oma doet is geweldig!

Grootouders kunnen een bron van wijsheid, troost en geluk zijn. Veel van ons zijn zelfs opgegroeid bij onze grootouders, een familie is niet altijd alleen een vader en moeder die kinderen opvoeden. Gezinnen kunnen heel divers zijn.

Het is zelfs zo dat het percentage kinderen dat woont in een huishouden met een grootouder aan het hoofd verdubbeld is van 3% in 1970 tot ongeveer 7% nu. Dat zijn heel veel kleinkinderen die de zorg krijgen die ze nodig hebben. Het lijkt me dus dat we wel kunnen zeggen dat we geluk hebben met onze grootouders.

Weet je wie er nog meer geluk heeft met zijn oma? Deze kleine man.

Het blijkt dat olifantenoma’s ook heel belangrijk zijn!

ca665fedd6484404b1499a66520c8e38

Olifanten leven over het algemeen in families die bestaan uit baby’s, jongeren en vrouwen. Het oudste vrouwtje is de baas van de familie en hebben een heel belangrijke sociale rol in de familie.

Professor Phyllis Lee wilde meer weten over hoe deze families werken. In haar onderzoek ontdekte ze iets heel verrassends. De kans dat een klein olifantje overleefde hangt voor een groot deel af van of hij een oma heeft.  

“Het was een onverwachte ontdekking,” zei Lee. “We hadden niet gedacht dat we een positieve relatie zouden vinden tussen het hebben van een oma en hoe goed de dochters het deden op het gebied van reproductie.”

Slechts een handjevol dieren (vooral mensen en andere primaten, walvissen en olifanten) hebben oma’s.

Voor de meeste dieren is leven en kinderen krijgen aan elkaar verbonden. Je stopt pas met baby’s krijgen als je doodgaat. Dit maakt dieren zoals olifanten, die lang kunnen leven nadat ze gestopt zijn met kinderen krijgen, behoorlijk zeldzaam.

De reden dat olifanten bijzonder zijn ligt gedeeltelijk aan het feit dat ze oud worden. Ze kunnen een leeftijd van 70 jaar bereiken! Veel andere dieren leven gewoon niet lang genoeg om de kinderen van hun kinderen te zien. Maar zelfs al doen ze dat, andere dieren hebben niet altijd een band met het kind. Je ziet bijvoorbeeld geen duizendpootoma’s.

Het is zelfs zo dat in veel diersoorten de moeder en oma met elkaar vechten voor voedsel als ze in het zelfde gebied zijn. Maar dat is niet zo bij olifanten.

Lee zegt: “Olifanten zijn heel aardig en steunen elkaar.”

f29f045ce8b64a81bbb8a63d08023e96

(Overigens, sorry opa, maar er zijn geen vergelijkbare mannelijke rollen hier. Mannelijke olifanten gaan solo verder tijdens de tienerjaren. En hoewel ze lang genoeg kunnen leven om de kinderen van hun kinderen te zien, ze hebben gewoon geen rol in de familie. Wat, als je er bij nadenkt, mensenopa’s nog bijzonderder maakt.)

Het is niet ongebruikelijk voor een kudden om allemaal te helpen bij het opvoeden van een baby, ook als het niet direct familie is.

Wat doen olifantenoma’s voor hun families?

b072ec6c33634dd99fa5a055c31a9d38

Olifantenoma’s helpen bij het beschermen van de baby, letten op, en helpen de baby als hij vast komt te zitten. Oma’s zijn ook vaak de baas van de familie. Ze kunnen de familie naar de juiste plekken leiden om te eten of te drinken, of ze nemen de leiding bij interacties met andere olifantenfamilies.

a95a284be79b41b482b30ecf3b61f79b

Het kan heel belangrijk zijn om te weten waar je water kunt vinden op de savanne.

De studie van Lee is ook bijzonder vanwege de plek waar ze werkten en de enorme hoeveelheid data waar ze gebruik van konden maken. Lee bekeek data van meer dan 800 individuele olifanten in het Amboseli National Park in Kenia. Onderzoekers bekijken de olifanten in Amboseli al meer dan 40 jaar! Dat is het soort data dat je nodig hebt als je dieren wil bestuderen die net zo lang kunnen leven als mensen. “We zijn pas halverwege, we hebben nog 40 jaar aan data nodig,” zegt Lee.

Haar werk is ook interessant omdat het ons dingen kan leren over onze eigen soort. Zoals waarom wij door de menopauze gaan bijvoorbeeld. Het onderzoek is gepubliceerd in Springer’s journal Behavioral Ecology and Sociobiology.

c15ceb567ecf43e98f0fb58d988b8dec

Dieren kunnen net zo’n complexe en diverse families hebben als mensen.

De volgende keer dat je iemand tegenkomt die opgroeide bij oma, laat ze dan weten dat ze net als een olifant zijn. Dit hele verhaal zorgt ervoor dat ik een bepaald persoon een knuffel wil geven.